JAGA-BABA

Eŕasť-ajšť aťat babat kavonest. Uľnesť sïnst kavto ejkakšost — ćorïne da tejteŕne. Babaś praś — kuloś. Kadovsť ejkakšnë sirotaks. Sïń čistë meriť teťastëń: „Teťaj, sajť od ava! teťaj, sajť od ava!” Teťaś meri: „Sajan, dï melezënk tujezë!”

— Tui — sajť!

Sajś teťaś od ava. Alamos eŕaś od avaś dï meri teťasteń: „Jomavcïť ejkakšot — eŕan martot, a jomavcïť, a eŕan!”

Aťasteń tejems a meze. Peštińze ejkakšnëń zepest ksnavdo dï sainze virev. Uskińze viŕ kunčkas i meri tenst: „Aštede tïń tesë, mon moľan čuvto keŕan — meď valtan.” Moľś ve jonov, śulmaś čuvto pŕas kavto last i tuś kudov. Varmaś puvi, čuvto pŕaso lastnë kulst-kalst! vejs vačkodeviť. Ejkakštnë maŕasïź lastnëń dï meriť: „Ono koso teťamok čuvto keri — meď valtï!”

Učosť, učosť — eź sak teťast. Moľsť teťast vešneme, koso son čuvto keri, meď valtï. Vanïť — čuvto pŕaso kavto last varmaso vejs vačkoleviť. Karmasť avaŕdeme. Avaŕcť, avaŕcť — musť tropine i tusť se tropinevasť, kov seľmest neiť, kov pilest mariť.

Moľsť, moľsť, pačkoćť jaga-babań kudos. Kujsť potmars i karmasť toso eŕamo. Kudo potmarsteń kuźmestë praś ve ksnavost jaga-babań kaśkas; ksnavś kajś potolokonť pačk kudo potmarsteń.

Jaga babaś čistë paniľ ojev pŕakat, a sonś madiľ ojmseme.

Jaga-baś matedevi, paťaś meri jalaksosteń: „Jalakskem, tuka pŕat čavsisa!”

Jalaksoś madi elezënzë, paťaś karmi a čavseme i moramo: „Lip! lip! ve seľmineś! lip! lip! omboćineś!” Lipadeviť jalaksonť seľmenzë i matedevi.

Paťaś valgi ksnavsť kuvalt jaga-babań kudosteń, salï pŕaka i mekev kuzi kudo potmarsteń. Sťavcazo jalaksonť i karmi esnënzë pŕakado andomo.

Jalaksoś meri: „Paťaj, kosto saik pŕakanť?” Paťaś meri: „Teťanok sakšnoś — kandïze!”

— Mejś, paťaj, moń ezimek sťavto, — mon-gak nejevleja teťan! — I karmaś avaŕdeme. Paťaś meri: „Iľ-avaŕť, jalakskem, tago sïńdeŕaj teťanok, tonť-kak sťavttan!”

Omboće čistë paťaś tago meri: „Jalakskem, tuka pŕat čavsisa!”

Jalaksoś mać elezënzë; paťaś karmaś moramo: „Lip, lip, ve seľmineś! lip, lip, omboćineś!”

Jalaksoś konińze seľmenzë, a sońś eź matedevť.

Paťaś anśak karmaś jaga-babań kudos valgomo, jalaksoś panžińze seľmenzë i meri:

— Paťaj, ton kov? — Mon-gak martot moľan!

Paťaś meri: „Mon moľan jaga-babaneń pŕakań salamo!”

— Mon-gak moľan martot!

— Iľa jaka, jalakskem, — jaga-babaś kundasamiź!

— A kundasamiź! — Mon-gak moľan!

— Nu, aďa! anśak vanok, jalakskem, iľa šuma toso!

Valksť kavonest ksnavsť kuvalt. Jaga-babaś udï kašlankso, piľgenzë polok lankso, ve kedezë kenkš porovt lankso, omboćeś tomba lankso.

Jalaksoś neinze stolanksto ojevť pŕakaťneń i rankstazevś: „Paťaj, vanta, zńaro pŕakaťne stolanksonť!”

Jaga-babaś sïrgojś i meri: „Vana kiť salćiť moń pŕakadon!”

Kundïńze kavonest, pekstïńze koniks i karmaś esnëst andomo. Čistë kai tenst ćela judma pešte tovt.

Alamos eŕaź, jaga-babaś meri tenst: „Nu-ka, ejdeń, tonginka suronk varineva, — varčatadïź, kujalgadïde eli ezide!”

Paťaś tonkś varineva ćokań-śuro. Jaga-babaś śotor! suskize. „U! eźde kujalgat ošťo, kalgodo sïvelenk!”

Karmaś andomo esnëst sede-jak paŕste. Kavtoń-kavtoń judma karmaś pešte tovoń kajamo.

Kavto-kolmo čiń jutaź jaga-babaś tago meri: „Nu-ka, nej tonginka, ejdeń, suronk — kujalgadïde, eźde!”

Paťaś tonkś varineva čev. Jaga-babaś śotor! suskize.

— U! Eźde kujalgat ošťo — a maštuvdado jarcams!

Jutasť ošťo kavto-kolmo čiť. Jaga-babaś tago meri tenst: „Nu-ka, ejdeń, tonginka suronk — kuide, eźde!”

Paťaś se škane matedevkšnëś. Jalaksoś saize dï tongize suronzo. Jaga-babaś pukštor suskize sursť i meri: „O! koda kujalgadïde! Nej maštuvdado sëvmeks!”

Uštïze-javavtïze kaštomonzo psistë. Tomba lanks anokstaś kše kojme; targinze konikstë ejkakštnëń i meri paťasteń: „Kiŕnevt-tapaŕavt dï ozak kojmenť lanks!”

Paťaś meri: „Babaj, a maštan, nevtik tońś, koda ozams!”

— Nu, ino ton, ćorïnem, ozak!

Se-jak meri: „Babaj, a maštan, — nevtik tońś, koda ozams!”

Jaga-babaś ozaś sońś kojmenť lanks, — piľgenzë kiŕninze-taparińze alonzo dï meri:

— Vana isťa ozado!

Paťaś saize kojmenť dï sede kurok jaga-babanť kaštomonteń šikadize, kaštom kurgonť kšniń koćkiŕganso nežedize.

Jaga-babaś kaštoconť rangi: „Ejdeń, noldïmiź: kaśkaso kekšeź ćela šakš pižeń jarmakon — makssïń tenk!”

Paťaś meri: „Neť isťakak minek uliť!”

— Kustim alo kalmaź ćela kukšin sijań jarmakon! Neťkak tïnk ulest — noldïmiź!

Paťaś meri: „Neť isťakak minek uliť!”

— Vaľma pŕaso sïŕneń surksom — se-jak tïnk ulezë — noldamiź!

Paťaś meri: „Isťakak minek uli!”

Jaga-babaś piś kaštoconť i kuloś. Ojzë kaštoctonť karmaś čuďme tomba lanks, tomba lankstonť — mastorov.

Paťaś sainze jarmaknëń i tuś kudostonť. Ki lankso leć melezënzë — sïŕneń surksoś stuvtovś i meri jalaksosteń: „Ton aštek tesë — mon moľan sïŕneń surksonť vaľma pŕasto sajsa!”

Jalaksoś meri: „Paťaj, mon moľan sajsa.”

Paťaś meri: „Aźo dï vanok! jaga-babań ojdenť iľa nolčta!”

Jalaksoś moľś, saize sïŕneń surksonť vaľma pŕasto i arsi: „Mejś paťam eź meŕť jaga-babań ojdenť nolčtamodo! Daj varčasa.”

Moľś kaštomonť ikelev dï nolčtaś tombam lanksto jaga-babań ojdenť. Nolčtaś i tejevś baranks! Tongize sïŕneń surksonť rogazonzo i paraź tuś paťanť vaks: „Be! paťaj! be! paťaj!”

Paťaś meri tenzë: „Eh, jalakskem! meriń veď iľa nolčta!”

Nu, tejems a meze. Tusť kavonest kijava. Paťaś jutï ikelev, baranś meľganzo.

Ponkś karčost bojar i meri: „Eh, kodamo mazï baranoś! Miik moneń!”

Paťaś meri: „A mijsa! Kov mon moľan, son-gak marton moli!”

— A kov ton moľat?

— Kov seľmeń neiť, kov pileń mariť.

— Aďa moneń eŕamo.

— Aďa, sajsamak tïk!

Bojarś ozavtïńze vaksozonzo i uskińze estenzë eŕamo.

Eriť toso i eriť.

Maŕaś estëdest se jaga-babanť tejterzë, konań sïń kaštotso pidiź i arćeś sïnst jomavtomo.

Saś son se škane bojarsteń, zńardo bojarś araseľ kudoso i meri paťasteń: „Aďa marton ekšeľamo!”

Paťaś mańavś — moľś.

Kajsiź panarost i sovasť vec. Jaga-babań tejteŕś kundïze paťanť, pongavś kiŕgazonzo kev i vajavtïze, sońś orčinze paťanť odižanzo i tuś tarkazonzo bojarsteń. Bojarś sonzë ezize soda. Alamos ašteź jaga-babań tejteŕś meri bojarsteń: „Davaj pečksïnek baranonť.”

Bojarś meri: „Davaj!” i karmaś pejeleń čovamo, a sonś eś pačkanzo arsi: „Koda večkiľse tejteŕś baransť, a nej druk meri pečkemenzë. Mejś isťa son kežijavś langozonzo.”

Baranś neize bojarsť pejeleń čovamodo, i čarkoć — sonzë pečkeme arsiť. Moľś bojarsť ikelev i meri: „Noldamak moń ostatka raz veď čireva jakamo.”

Bojarś meri: „aźo!” A sońś moľś meľganzo vantleme.

Saś baranś veď čireńteń. Jaki veď čirevanť, avaŕdi i sejeri:

— Be, paťaj! be, paťaj!

Lisť paťaj, lisť paťaj!

Arsiť jalaksot pečkemenzë!

Paťaś veď potmakstonť seŕgeć karšonzo:

— Oh, jalakskem, ojminem!

A lisivan veď potmakstonť!

Kevś pokš śulmaź kirgazon!

Marińze sïnst bojarś. Kirnavć vecteń i targize paťanť. Saś kudov, śulmsize jaga-babań tejteŕsť siseḿ ijesë ajgoroń pulos i panize ajgorsť dikoj steps, a paťanť saize estenzë niks.

Makar Jevsevev. Erźań jovkst // Purnïńze M.Je. Jevsevev — Moskva: SSSR-eń Narotnëń ćentraľnoj izdateľstvaś, 1928