SÏRE SKALNË

Eŕaśt-ajšť aťat babat kavonest. Ulneśt synst kavto ejkakšost — ćorat-tejtert, dï sïre skalnëst. Ejkakšnë poceśt sïre skalśt ejsë. Arceśt aťatne babatne skalońt pečkeme. Ejkakšnë liśt skalońt vaks i avardit. Skalś meri tenst: „Tïn vana meze tejede: koda aťaś karmi moń pečkemen, tïn maksodo tenzë naksado piks, ortańt panžink.”

Liś aťaś skalońt pečkeme i meri ćorïnesten: „Ćoram, daj piks skalońt śulmsems.” Ćoraś maksś tenzë naksado piks, a ortańt kadïze panžado.

Karmaś aťaś skalońt pečkeme. Skalś karmaś dŕagamo. Piksnë sezevśt, son orgoć kardajstënt i tuś vete pakśań tombalev.

Ejkakšnë liśt pakśav i sergect: „Skalnë, a skalnë, kosat?”

Son sergec karčost:

— Vete pakśań tombalejan!

Molśt ejkakšnë tozoj. Son araś toso. Ejkakšnë tago rankstaśt: „Skalnë, a skalnë, kosat?”

— Koto pakśań tombalejan!

Molśt tozo i muiź. Skalnëś tejś pici palaksoń kudïne, poťavtïnze ejkakštnën i meri tenst: „Mon moľan čejga-čejga jakamo, lovcoń-ojen purnamo. Tïn molďadodeŕaj pižen tinge lanks nalkseme, iľado saj pižen gornipov.”

Ejkakštnë molśt pižen tinge lanks nalkseme. Skalś tuś čejga jakamo. Nalkseśt, nalkseśt, sajśt pižen gornipov.

Saś vaľmalov pižen buka i rankstaś:

— Skalnë, a skalnë, kudosat?

Ejkakštnë merit: „Araś kudoso!”

— Kučink pižen tinge lanks tureme!

Saś skalnëś. Ejkakštnë avardit. Skalnëś meri: „Mejś avartťado?”

— Sakšnoś pižen buka, terdinzet pižen tinge lanks tuŕme.

Skalś molś tuŕme. Pižen bukańt lazïze i meri ejkakštnënen: „mon moľan čejga-čejga jakamo lovsoń-ojen purnamo, a tïn molďado sijań tinge langov nalkseme, iľado saj sijań gornipov”. I tuś čejga jakamo, lovcoń-ojen purnamo.

Ejkakštnë molśt sijań tinge langov nalkseme. Nalkseśt, nalkseśt, sajśt sijań gornipov. Saś sijań buka vaľmalov i meri: „Molezë skalnë sijań tinge langov tureme.”

Saś skalnë, ejkakštnë tago avardit.

— Mejś avartťado?!

— Sakšnoś sijań buka, terdinzet sijań tinge lanks tuŕme.

Skalś meri: „Nu, nej lajsamam! Aďado tïngak marton.”

Moľmestë son meri tenst: „Koda bukaś moń lajsamam, moń pocto lisit kavto kiska levkst — vejke varmadojak bojka, omboceś komuľado-jak šoždïne, tïn kundïnk ne kiska levksnën, i saink estenk, — sïn maštovit tenk!”

Pačkoćt sijań tinge lanks. Bukaś uči uš esnëst. Son saize roganzo lanks skalońt i lazïze. Skalońt pocto liśt kavto kiska levkst. Ćorïneś kundïnze synst i avardeź tuśt kudov.

Karmaśt eŕamo paťat-jalakst kavonest. Kajśt kiskinetne. Ćorïneś karmaś martost ohotas jakamo, tejterneś pideme-paneme.

Tonać tejtersten jakamo siseḿ pŕaso joznë. Kodak ćorïneś kiskinenzë marto tui ohotas, son veľavtï od ćoraks i moli tejterśt marto nalkseme. Veśt son meri tejtersten: „Aďa monen niks!”

Tejterś meri: „Mon molevlen dï jalaksom karmi śovnomo!”

Joznëś meri: „Jomavtïk jalaksot, karmatonok kavonek eŕamo!” Tonavtïze paťańt, koda jalaksońt jomavtoms, sonś tuś kudov.

Saś jalaksoś ohotasto, a paťaś tejś pŕanzo sërediks, mać tarka lanks i kuvsi.

Jalaksoś kevstize: „Mejś, paťaj, kuvśat, eli sëreďat?”

— Oh, jalakskem, kulan! tarkastongak a sïrgavan. A moľat-li lekarstvań kis?

Jalaksoś kevstize: „Kov, paťaj, molems?”

— Aźo, sesë, sesë, lej potmaksso uli kudïne. Ejsënzë joznën oj; kant monen se ojdent, paŕak pičkan!

Ćorïneś sainze kiskinenzë i tuś. Molś, molś — muize lejśt, potmakstonzo kudïnet. Kudïneś pekstaź pokš panžumaso, koda-jak a sovavat ezëzënzë.

Kiskinetne karmaśt panžumańt esnë poŕme. Porśt, porśt — praś panžumaś i sovaśt kudïnenten. Anśak sovaśt kiskinetne, ćorïneś varčtamo-jak eź kenert — hlop! kenkšeś mekev pekstavś, kadovś ćoraś ušov śkamonzo.

Meśt tejnems? karmaś avardeme. Avarć, avarć — varčtaś verev. Čuvto pŕaso ozado seźgan.

Seźganś meri tenzë: „Il-avaŕt, ćorïne! Aźo kudov, kiskat tondet ikele pačkodit.”

Ćorïneś tuś, a kiskanzo uš orta lankso učit esnënzë.

Paťaś kevstize: „Ja, tuit joznën oj?”

— Ezin, paťaj! Mońskak ćut ezin pekstavkšno kudïnesten. Ladna kiskan bojkat, sïn pekstavkšnośt da orgoćt tosto.

Paťaś sede-jak pek karmaś kuvseme i meri: „Vaj, kulan, jalakskem, vaj, kulan! Aźo, jalakskem, sesë, sesë ulit sïnś-jažića vedgevť, kant tosto počt, pańat śukoro dï jarcan, paŕak pičkan!”

Omboce čistë sainze ćoraś kiskinenzë i ranajak tuś sïnś-jažića vedgevs počtoń kis. Molś, molś — muinze sïnś-jažića vedgevtnen. Vedgevtnesë kijak araś, — sïnś jažit kemgavtovo kevsë. Kenkšest kšnin, aštit panžado. Kiskinetne merit ćorasten: „Ton kadovt ušos, min sovatanok počtoń kis!”

Ćoraś kadovś ušos, kiskinetne sovaśt vedgevtnenen, sajśt počt i anśak liseme — hlop! kenkšne pekstavśt! Kadovśt kiskinetne vedgevtnenen. Ćoraś učoś, učoś esnëst, čizë karmaś čopoteme i tuś śkamonzo kudov. — „Joznën kudosto liśt, meri, — paŕak testë-jak kodajak lisit.”

Saś kudov. Paťaś meri: „Ja, tuit počt?”

— Ezin, — meri ćorïneś, — monśkak koj-kak menin, a kiskinen vedgevtnenen pekstavśt!

Paťaś arci eś pačkanzo. „Kiskat tosto zńardojak nej uš a lisevit, a tońt marto mon maštan koda tejmeks!”

Sťaś paťaś valśke ranajak, ujšś psi bańa i meri jalaksosten: „Jalakskem, lamo nuža neit moń kis, — mon panca nej tent! Uštïn bańa, aźo paŕak psinestë. Paŕat, paŕat — tosk ojmseme matť.”

Ćorïneś tuś. Anśak liś piresten, palmań pŕas valkś seźgan i morï:

— Čiki-čiki, od ćora!
Čiki-čiki, paro či!
Bańas moľat — iľa kapša!
Šagak šaga — mekev potak!
Sovat bańas — iľa kajse!
Kajsek, kajsek — mekev orčak!
Mekev orčak, tago kajsek!

Ćoraś kulconïze seźganońt, bańas a kapši: veśt šagi, kavśt mekev potï. Pačkoć bańa ikelev. Kajsinze ponksonzo-panaronzo, mekev orčinze, tago kainze.

Anśak sovamo bańasten, arśt kiskanzo — vese čov pocot. Sïn ven-vemberk porśt vedgev kenkšent esnë. Valśke anśak porevś tenst i arćt victë bańasten.

Sovaśt kiskatne bańasten, a toso siseḿ pŕaso joznë ćorasońt uči. Kundïź sonzë dï panksoń-panks razdiź.

Saś ćoraś kudov i meri paťasten: „Nu, paťaj, ton arcekšnït moń jomavtomon, ezin jovmavtovt tent! Davaj nej javdanok: ton aźo ve jonov, mon omboce jonov, ato kiskinetne tońt-kak razdiťadïź!”

Paťaś tuś ve jonov, ćorïneś kiskinenzë marto lija jonov.

Makar Evsevjev. Erźań jovkst // Purnïnze M.E. Evsevjev — Moskva: SSSR-en Narotnën centraľnoj izdatelstvaś, 1928