SÏRE SKALNË

Eŕasť-ajšť aťat babat kavonest. Uľnesť sïnst kavto ejkakšost — ćorat-tejteŕť, dï sïre skalnëst. Ejkakšnë poćesť sïre skalsť ejsë. Arćesť aťaťne babaťne skalonť pečkeme. Ejkakšnë lisť skalonť vaks i avaŕdiť. Skalś meri tenst: „Tïń vana meze tejede: koda aťaś karmi moń pečkemeń, tïń maksodo tenzë naksado piks, ortanť panžink.”

Liś aťaś skalońť pečkeme i meri ćorïnesteń: „Ćoram, daj piks skalonť śulmsems.” Ćoraś maksś tenzë naksado piks, a ortanť kadïze panžado.

Karmaś aťaś skalonť pečkeme. Skalś karmaś dŕagamo. Piksnë sezevsť, son orgoć kardajstëńť i tuś vete pakśań tombalev.

Ejkakšnë lisť pakśav i sergecť: „Skalnë, a skalnë, kosat?”

Son sergeć karčost:

— Vete pakśań tombalejan!

Moľsť ejkakšnë tozoj. Son araś toso. Ejkakšnë tago rankstaśť: „Skalnë, a skalnë, kosat?”

— Koto pakśań tombalejan!

Moľsť tozo i muiź. Skalnëś tejś pići palaksoń kudïne, poťavtïnze ejkakštnëń i meri tenst: „Mon moľan čejga-čejga jakamo, lovcoń-ojeń purnamo. Tïń moľďadodeŕaj pižeń tinge lanks nalkseme, iľado saj pižeń gornipov.”

Ejkakštnë moľsť pižeń tinge lanks nalkseme. Skalś tuś čejga jakamo. Nalkseśť, nalkseśť, sajsť pižeń gornipov.

Saś vaľmalov pižeń buka i rankstaś:

— Skalnë, a skalnë, kudosat?

Ejkakštnë meriť: „Araś kudoso!”

— Kučink pižeń tinge lanks tureme!

Saś skalnëś. Ejkakštnë avaŕdiť. Skalnëś meri: „Mejś avaŕtťado?”

— Sakšnoś pižeń buka, teŕdińzeť pižeń tinge lanks tuŕme.

Skalś moľś tuŕme. Pižeń bukańť lazïze i meri ejkakštnëneń: „mon moľan čejga-čejga jakamo lovsoń-ojeń purnamo, a tïń moľďado sijań tinge langov nalkseme, iľado saj sijań gornipov”. I tuś čejga jakamo, lovcoń-ojeń purnamo.

Ejkakštnë moľsť sijań tinge langov nalkseme. Nalkseśť, nalksesť, sajsť sijań gornipov. Saś sijań buka vaľmalov i meri: „Molezë skalnë sijań tinge langov tureme.”

Saś skalnë, ejkakštnë tago avaŕdiť.

— Mejś avaŕtťado?!

— Sakšnoś sijań buka, teŕdinzeť sijań tinge lanks tuŕme.

Skalś meri: „Nu, nej lajsamam! Aďado tïńgak marton.”

Moľmestë son meri tenst: „Koda bukaś moń lajsamam, moń pocto lisiť kavto kiska levkst — vejke varmadojak bojka, omboćeś komuľado-jak šoždïne, tïń kundïnk ne kiska levksnëń, i saink estenk, — sïń maštoviť tenk!”

Pačkoćť sijań tinge lanks. Bukaś uči uš esnëst. Son saize roganzo lanks skalonť i lazïze. Skalonť pocto lisť kavto kiska levkst. Ćorïneś kundïnze sïnst i avaŕdeź tusť kudov.

Karmasť eŕamo paťat-jalakst kavonest. Kajsť kiskineťne. Ćorïneś karmaś martost ohotas jakamo, tejteŕneś pideme-paneme.

Tonać tejteŕsteń jakamo siseḿ pŕaso joznë. Kodak ćorïneś kiskinenzë marto tui ohotas, son veľavtï od ćoraks i moli tejteŕsť marto nalkseme. Vesť son meri tejteŕsteń: „Aďa moneń niks!”

Tejteŕś meri: „Mon molevleń dï jalaksom karmi śovnomo!”

Joznëś meri: „Jomavtïk jalaksot, karmatonok kavonek eŕamo!” Tonavtïze paťanť, koda jalaksonť jomavtoms, sońś tuś kudov.

Saś jalaksoś ohotasto, a paťaś tejś pŕanzo sërediks, mać tarka lanks i kuvsi.

Jalaksoś kevstize: „Mejś, paťaj, kuvśat, eli sëreďat?”

— Oh, jalakskem, kulan! tarkastongak a sïrgavan. A moľat-li lekarstvań kis?

Jalaksoś kevstize: „Kov, paťaj, molems?”

— Aźo, sesë, sesë, lej potmaksso uli kudïne. Ejsënzë joznëń oj; kant moneń se ojdenť, paŕak pičkan!

Ćorïneś sainze kiskinenzë i tuś. Moľś, moľś — muize lejsť, potmakstonzo kudïneť. Kudïneś pekstaź pokš panžumaso, koda-jak a sovavat ezëzënzë.

Kiskineťne karmasť panžumanť esnë poŕme. Poŕsť, poŕsť — praś panžumaś i sovasť kudïneńteń. Anśak sovaśť kiskineťne, ćorïneś varčtamo-jak eź keneŕť — hlop! kenkšeś mekev pekstavś, kadovś ćoraś ušov śkamonzo.

Mesť tejnems? karmaś avaŕdeme. Avaŕć, avaŕć — varčtaś verev. Čuvto pŕaso ozado seźgan.

Seźganś meri tenzë: „Iľ-avaŕť, ćorïne! Aźo kudov, kiskat tońdeť ikele pačkodiť.”

Ćorïneś tuś, a kiskanzo uš orta lankso učiť esnënzë.

Paťaś kevstize: „Ja, tuiť joznëń oj?”

— Eziń, paťaj! Mońskak ćut eziń pekstavkšno kudïnesteń. Ladna kiskan bojkat, sïń pekstavkšnosť da orgoćť tosto.

Paťaś sede-jak pek karmaś kuvseme i meri: „Vaj, kulan, jalakskem, vaj, kulan! Aźo, jalakskem, sesë, sesë uliť sïnś-jažića veďgevť, kant tosto počt, pańat śukoro dï jarcan, paŕak pičkan!”

Omboće čistë sainze ćoraś kiskinenzë i ranajak tuś sïnś-jažića veďgevs počtoń kis. Moľś, moľś — muińze sïńś-jažića veďgevtneń. Veďgevtnesë kijak araś, — sïńś jažiť kemgavtovo kevsë. Kenkšest kšniń, aštiť panžado. Kiskineťne meriť ćorasteń: „Ton kadovt ušos, miń sovatanok počtoń kis!”

Ćoraś kadovś ušos, kiskineťne sovasť veďgevtneneń, sajsť počt i anśak liseme — hlop! kenkšne pekstavsť! Kadovsť kiskineťne veďgevtneneń. Ćoraś učoś, učoś esnëst, čizë karmaś čopoteme i tuś śkamonzo kudov. — „Joznëń kudosto lisť, meri, — paŕak testë-jak kodajak lisiť.”

Saś kudov. Paťaś meri: „Ja, tuiť počt?”

— Eziń, — meri ćorïneś, — mońśkak koj-kak meniń, a kiskineń veďgevtneneń pekstavsť!

Paťaś arći eś pačkanzo. „Kiskat tosto zńardojak nej uš a liseviť, a tonť marto mon maštan koda tejmeks!”

Sťaś paťaś valśke ranajak, ujšś psi bańa i meri jalaksosteń: „Jalakskem, lamo nuža neiť moń kis, — mon panca nej tenť! Uštïń bańa, aźo paŕak psinestë. Paŕat, paŕat — tosk ojmseme matť.”

Ćorïneś tuś. Anśak liś piresteń, palmań pŕas valkś seźgan i morï:

— Čiki-čiki, od ćora!
Čiki-čiki, paro či!
Bańas moľat — iľa kapša!
Šagak šaga — mekev potak!
Sovat bańas — iľa kajse!
Kajsek, kajsek — mekev orčak!
Mekev orčak, tago kajsek!

Ćoraś kulconïze seźganonť, bańas a kapši: vesť šagi, kavsť mekev potï. Pačkoć bańa ikelev. Kajsińze ponksonzo-panaronzo, mekev orčinze, tago kaińze.

Anśak sovamo bańasteń, arsť kiskanzo — vese čov pocot. Sïń veń-vemberk poŕsť veďgev kenkšenť esnë. Valśke anśak porevś tenst i arcť victë bańasteń.

Sovasť kiskaťne bańasteń, a toso siseḿ pŕaso joznë ćorasonť uči. Kundïź sonzë dï panksoń-panks razdiź.

Saś ćoraś kudov i meri paťasteń: „Nu, paťaj, ton arćekšnïť moń jomavtomon, eziń jovmavtovt teńť! Davaj nej javdanok: ton aźo ve jonov, mon omboće jonov, ato kiskineťne tońť-kak razdiťadïź!”

Paťaś tuś ve jonov, ćorïneś kiskinenzë marto lija jonov.

Makar Jevsevev. Erźań jovkst // Purnïńze M.Je. Jevsevev — Moskva: SSSR-eń Narotnëń ćentraľnoj izdateľstvaś, 1928