KODA AŤAT-BABAT MAKSÏŹ ĆORAST ŚAKOJ KELS TONAVTNEME

Erit-aštit aťat babat kavonest. Uli synst ve ćorast. Sïn kortït aťat-babat: „Mezes min tonavcynek ćoranok — sokamo eli moramo?”

Babaś meri: „Tonavcynek deŕaj sokamo, pek son jažavi, — tonavcynek luči moramo.”

Aťaś meri babasten: „Moramo tonavtomodo, tonavcynek luči śakoj kels.”

Anśak isťa kortaśt, saś tenst ve atine i meri: „Maksïnk monen ćorank tonavtleme, mon kolmo ijes erva mezes tonavca. Tonavtumań kis kectënk mezejak a sajan, kolmo ijede mejle moľt kisënzë — sodasak, — tońt uli, a sodasak — moń uli.”

Maksïź ćorast se aťasten tonavtneme. Vasńa son tonavtïze ćorańt raznoj lomanen kels, mejle tonavtïze skotinań kels i narmunen kels. Ćoraś kolmo ijes tonać, aťadońtkak lamo sodamo karmaś. Son sodïze, kona škane teťazo sï, liś ki langozonzo i meri tenzë: „Teťaj, koda ton pačkoďat, aťaś tejsamiź minek vasńa sokolks. Sonzë moń konďat tonavtnićanzo komś vejksë, mon kolońgemenćan. Son noldasamiź minek kardajs, min valktanok ve žerdine lanks. Mon uľan vit jondo kolmoceks. Mejle tejsamiź minek ve ponaso ajgorks. Artlivcamiź, artlivcamiź vese, ŕac laďasamiź. Ton vanok, mon vit pilem čaravca. Kolmocede tejsamiź minek guľkaks. Min livtniťanok, livtniťanok — valktanok ve žerdine lanks. Mon uľan kerč jondo kolmoceks.”

Jovtïnze nen ćoraś teťanstën, tejevś guľkaks i tuś mekev aťasten.

Molś teťaś aťasten. Aťaś teinze vese tonavtnićanzo sokolks i noldïnze kardajs. Sïn livtneśt, livtneśt kardazońt velkska — valkśt ve žerdine lanks.

Aťaś meri ćoraśt teťanstën: „Sodïk, kona tońt ćorat tesë.”

Teťaś vannoś, vannoś — nevć kolmoce sokolśt lanks dï meri: „Vana te moń ćoram!”

Mejle aťaś teinze vese tonavtnićatnen ve ponaso ajgorks. Ajgortnë artneśt, artneśt kardazgańt — lotkaśt vese ve ŕac. Aťaś vetize teťańt ikelest i meri: „Sodïk, kona tesë tońt ćorat!” Teťaś ajgortnën jutksto-jak sodïze ćoranzo.

Kolmocede teinze aťaś vese tonavtnićanzo guľkaks. Guľkatne livtneśt, livtneśt kardazońt velkska — valkśt ve žerdine lanks. Aťaś meri ćoraśt teťanstën: „Sodïk, kona tońt ćorat tesë.”

Teťaś guľkatnen jutksto-jak sodïze ćoranzo i saize kudov.

Molit kijava. Livti karšost krenč. Krenčeś merś tago meśt eś kelsënzë ćorasten i tuś mekev livťaź.

Teťaś kevstize ćorańt: „Meśt krenčeś kortaś martot?”

Ćoraś meri: „Mon a jovtasa tent, meśt son kortaś, a to ton pańsamak kudostot.”

Teťaś meri: „Mejś panďan? moń lija trićamgak araś.”

Ćoraś jovtïze teťasten, meśt tenzë kortaś krenčeś: „Vana meśt krenčeś kortaś: ton, koľa, moń pilgen šľamo vedem simsak.”

Teťaś kežijavć ćorańt lanks i panize vakstonzo.

Ćoraś tuś virev. Muś toso kudïne i sovaś ezënzë. Kudosońt erit kolmo ćorat: vet sïn lomať, čit veľavtït narmuńks: vejkeś — sokolks, omboceś — krenčeks, kolmoceś — oźazoks.

Valśke sokolś meri ćorasten: „Aźo veľavt mastoron perka a mon ojmśan.”

Ćoraś eškevś mastorov, tejevś sokolks i tuś livťaź; veľavtïze sokolś mastoronzo, čokšne mekev saś kudosten. Omboce čistënt kučize ćorańt krenčeś eś mastoronzo perka veľavtomo. Ćoraś veľavtïze krenčen mastorośt-kak.

Kolmoce čistë kučize oźazoś eś mastoronzo vanmo, sonzë mastorzo kemen mastoroń troks ulneś.

Ćoraś tuś. Moľmestë nejś son ińazoroń kudo. Sovaś kudonten. Kudosońt ašti anśak ve ińazoroń tejter: sonzë teťazo i jalaksonzo tuśt vese vojnas. Ćoraś kevkstize tejterśt: „Mezengis teťat vojuvi?”

Tejterś merś: „Ejsën siloj sai niks apak lemť ińazoroń ćora, teťam a maksï esnën. Ten kuvalma vojuvit.”

Ćoraś veľavtïze oźazoń mastorśt. Saś kudosten i meri jalgatnenen: „Mon nej tujan vakstonk.”

Jalgatne merit: „Tujat — a kirtťadïź, a tujat — a panďadïź. Anśak davajte eś jutkovanok val puttanok: ki estëdenek jomi — vejken-vejken vešnima.”

Tejśt nilenest nalt, teškstïze erva ćoraś eś nalonzo, peznavtïź stenas i ćoraś tuś vakstost.

Son molś victë vojnasten. Vojnasońt ińazoroś vešni lomań: „Ki moli moń mastorozon mekev-vasov kolmo ijes śormań kisë, senen makssa niks vejkine tejterem.”

Liś ve eneral i meri ińazorosten: „Mon moľan, i kolmo ijes mekev san.” Ińazoroś kučize sonzë. Mejle molś ćoraś ińazorośt ikelev i meri: „Mon avoľ kolmo ijes — kolmo časos mekev-vasov jakan mastorozot i śormat tent kandan.”

Ińazoroś kučize sonzë-jak. Ćoraś tuś. Pačkoć ińazorońt kudozonzo, čas-kak škaś eź jutak; sovaś kudosten i meri tejtersten: „Moń teťat kučimem śormań kisë.” Tejterś kevsni esnënzë: „Ton koda sït kemen mastoroń trokska?”

Ćoraś meri tenzë: „Mon sokolks livťaź sïn.”

— A lijaks mezeks-kak maštat pŕat tejneme?

Ćoraś meri: „Mon maštan ošťo pŕan tejneme krenčeks i oźazoks.”

Tejterś targaś pulostonzo kolmo tolgat: sokoloń, krenčen i oźazoń tolga i maksïnze tenzë śormatnen.

Ćoraś sainze śormatnen i tuś mekev. Alamodo eź pačkotť vojnasten — vanï škaś anśak kavto čast jutaś. Muś liśmine. Simś, jarcaś lanksonzo i mać ojmseme.

Se eneralś, kona tušknoś śormatnen kisë, muize sonzë; kerize udomsto pŕanzo; targinze potstonzo śormatnen, molś ińazorosten i maksïnze tenzë.

Pŕadïź vojnańt i murdaśt vese eś mastorozost. Ińazoroś meri tejterenstën: „Mon, tejterem,  maksïten mirdenen te eneralsten: vojnańt škane son sakšnoś kudov moń śorman kisë.”

Tejterś meri teťanstën: „Mon, teťaj, a moľan tenen niks: tońt śormatnen mon maksnin avoľ tenen.”

Ińazoroś meri tejtersten: „Kengeľat, tejterem, — moń śormatnen te kandïnze, maksïnze ten kedezën.”

Se ćorańt stenas kadoź nalstońt, kodak sonzë pŕanzo kerize eneralś, karmaśt čuďme vert i sïjt. Jalgatne tuśt sonzë vešnemenzë. Vešneśt, vešneśt, muiź kemen mastoroń tombalde. Vanït pŕazo keŕaź. Kanćt kulï-ved i živoj ved. Valïź kulï vecënt — pŕazo peďaś. Valïź živoj vecënt — velmeś ćoraś, — sťaś pilge lanks i meri jalgatnenen: „Eh, zńars mon udïn!” Jalgatne merit tenzë: „Min avoldeź mujdeŕak, pingezët udovlet teske, — pŕat-kak tońt keŕazel!”

Son varčize potmonzo — śormatne poconzo araśt. Sestë son čarkoć, što se eneralś pŕanzo kerize. Son jovtïze jalgatnenen, koda tevś ulneś. Jalganzo merit tenzë: „Koli isťamo tevet, aźo sede kurok ińazorosten, min tujďanok kudov.”

Ćoraś tuś i molś ińazorosten. A toso eneralś siloj sai ińazoroń tejtersënt niks. Tejterś eneralśt esnë kevsni: „Koli ton sakšnït śormatnen kisë, jovtnik, — koda sakšnït.”

Eneralś meri: „Mon laste sakšnïn.”

Tejterś meri: „Kengeľat, — mon śormadïja, koda sakšnośt śormatnen kisë.”

A ćoraś kinen-gak pŕa eź nevť, — nevtize anśak pŕanzo tejtersten. Tejterś terdize ćorańt i meri teťanstën: „Teťaj, śormatnen sainze moń kectë vana te lomanś.” Ińazoroś meri ćorasten: „Ton sakšnïtdeŕaj śormatnen kisë, mejś ino tonś monen ezi makst?”

Ćoraś meri ińazorosten: „Mon pačkodin malazot — škaś kavto čast-kak eź jutakšno, a martot laďazelt kolmo čast, seks mon ezin makst tent śormatnen; muin liśmine, jarcïn-simin lanksonzo i madin ojmseme. Udomsto muimem te eneralś, kerize udomsto pŕam, sainze pocton śormatnen i maksïnze tent.”

Ińazoroś meri tenzë: „Pŕat keŕaź ulneśdeŕaj, koda ino ton velmit?”

— Moń velmevtimiź jalgan.

Ćoraś meri: „Eŕavindeŕajt, mon tusïn synst.”

Ińazoroś merś tenzë: „Aźo, tui.”

Ćoraś tuś i tuinze jalgatnen: „Tïn velmevtink te ćorańt?”

Sïn merśt: „Min velmevtinek.”

Ińazoroś kevstize ćorańt: „Koda ton kolmo časos mekev-vasov sakšnït moń mastorozon?”

Ćoraś tejevś sokolks i meri ińazorosten: „Vana koda mon sakšnïn kolmo časos.”

Tejterś meri teťanstën: „Son, teťaj, lijaks-kak maštï pŕanzo tejneme.” Tejterś livtinze ćorańt pulosto targaź kolmo tolgatnen i konań pucazo — ladi.

Ińazoroś eneralśt pŕanzo kerize, tejterenzë maksïze se ćorasten niks, i maksïze tenzë vese mastoronzo.

Eŕaśt kuvaťs a kuvaťs. Saś ćorańt teťazo jalganzo marto purnamo se mastorosten. Ćoraś, kodak neize teťanzo, sodïze, a teťaś esse sodak sonzë. Sovavtïnze ćoraś estenzë udomo synst. Andïnze, simdinze i mactinze. Venen kanć sïrnen vakanso pure, putïze stolanks i meri tenst: „Sïndeŕaj vet simenk, te vakanstońt simede.”

Mejle ćoraś šlinze pilgenzë sijań vakanso i mać. Vet teťańt saś simezë. Puredent simme son eź smeja, saize pilgen šľamo vect i karmaś simme. Ćoraś neize sonzë i meri: „Teťaj, iľa simť te vettent, mon pilgen šlin esnënzë, mon tońt ćoratan, konań ton panik kudostot.”

Kučś ćoraś lomať avanzo kis. Tuiź avanzo-jak i čečemen čis erit vejsë.

Makar Evsevjev. Erźań jovkst // Purnïnze M.E. Evsevjev — Moskva: SSSR-en Narotnën centraľnoj izdatelstvaś, 1928