VED-AVA

Eŕaśt ajšť aťat babat kavonest. Aťań babań araś a ejkakšost, a kakšost. Tuś aťaś virga jakamo. Jakaś son kolmo ijet dï sïrgaś kudov.

Jutaś, jutaś — saś simezë. Komaś vets dï karmaś simme. Ved ava kundïze sakalodo dï a noldï esnënzë. Aťaś karmaś tenzë eńaldomo:

„Noldamak! — meri, — kartso uli paro ajgorom, makssa tent!”

Ved-avaś meri: „A eŕavi ajgorot! Altïk, mezde a sodat — noldatan!”

Aťaś meri: „Noldamak! piresë uli paro odonijam — makssa tent!”

— A eŕavi odonijat! Altïk, mezde a sodat, noldatan!

— Virsë ulit sisem neške-piren, seh paro pirent makssa tent. Noldamak!

— A eŕavi neške piret, altïk mezde a sodat. Noldatan!

Aťaś arceś i meri: „Ulezë ino tent, mezde mon a sodan!”

Ved-avaś noldïze. Aťaś tuś kudov.

Pačkoć orta lanks — čijś karšozonzo kolmo ijesë ćorazo, povodevś kirgazonzo dï meri: „Eh, teťaj! koda mon učan esnënt! Mejś kuvať ezit sa?”

Aťaś karmaś avardeme dï meri: „Eh, ćoram! ergedmaś ergedit ezëzën dï moń marto erića a uľat, — mon ved-avanen altïten!”
Ćorïneś meri: „Altymek, altymek! mon a peľan!”

Erit-aštït kolmonest. Ćoraś uš pokšto kajś. Son i meri teťanstën: „Teťaj, bavlavamak, mon ved-avanen tujan!”

Teťaś baslavize, prosťaś martonzo i ćoraś tuś.

Jutaś, jutaś — pačkoć jaga-babań kudos. Sovaś kudosten i meri: „Śuk! śuk! babakaj!”

— Śuk avolet merdeŕaj, veśt suskovleten, kavśt nilevleten! — Meśt tija jakat?

— Teťam altymem ved-avanen — moľan sonenzë!

— Oh, ćoram! ton avoľ ved-avanen moľat, — ton moľat moń leľanen, — son simmestë teťať sakalodo kundakšnïze — sonenzë teťat altïnzet. Aźo sede tov — toso eri moń paťam. Son sede lamo sodï. Son tonavttanzat, koda tejems.

Ćoraś liś jaga-babańt kectë i tuś tago jutamo. Jutaś, jutaś — muś omboce jaga-babań kudo. Sovaś ezëzënzë i meri: „Śuk, śuk, babakaj!”

— Śuk avolet merdeŕaj, veśt suskovleten, kavśt nilevleten! — Meśt tija jakat?

— Teťam leľaten altymem, moľan tenzë ćoraks!

— Eh, ćoram! a eŕavat ton sonzë kecë! Aźo sede vasov. Musak pokš paťanok. Son sede lamo sodï, son tonavttanzat, koda tejems.

Liś ćoraś jaga-babańt kectë, tuś tago jutamo.

Jutaś, jutaś, muś kolmoce jaga-babań kudo. Sovaś kudosten i meri: „Śuk, śuk, babakaj!”

— Śuk avolet merdeŕaj — veśt suskovleten, kavśt nilevleten! — Meśt tija jakat?

— Teťam altymem tońt leľaten ćoraks. Moľan tenzë eŕamo!

— Eh, ćoram! a eŕavat ton leľań kecë: sonzë kardazonzo perka nilengemen kolija sťavtoź — vesemen pŕaso lomań pŕat peznavtoź — vejken pŕaso anśak araś — sezë tońt pŕat peznavcazo!

Ćoraś karmaś avardeme. Jaga-babaś meri: „Il'avaŕt, ćoram! Mon tonavttan — meśt tejems: aźo, testë avoľ vasolo uli erke. Kekšť se erkent čires nudej-pulos i aštek. Livtit kolmo jakśark. Ne moń leľań tejterenzë. Valgit erke čiresten, tejevit tejterks, kajsesïź rućast-panarost i karmit ekšeleme. Ton liśt nudej pocto, sait viška tejterśt rućanzo-panaronzo i mekev kekšť. Koda ekšelevit, kavtotne orčit dï tuit livťaź, a viškineś kadovi panaroń vešneme. Koda meri son: „Ki sainze rućan-panaron, tuit. Ulindeŕaj son od ćora — ulezë monen mirdeks,” ton liśt i maksït tenzë rućanzo-panaronzo.”

Ćoraś tuś. Muize se erkent i kekšś nudej-bulos. Anśak kekševś — vanï — livtit kolmo jakśark. Libor… valkśt erkent čires i tejevśt mazï tejterks. Kajsiź rućast-panarost i karmaśt ekšeleme. Ćoraś liś nudej-bulosto, sainze viška tejterent rućanzo-panaronzo i mekev kekšś marost. Tejtertne ekšelevśt i liśt vectënt. Kavto pokštnë orčliź panarost i tuśt livťaź. A viškineś kadovś štapo. Son meri: „Ki sainze panaron — tuit: ulindeŕaj son sïre lomań — ulezë monen teťaks; ulindeŕaj ava lomań — ulezë ten avaks; ulindeŕaj tejter lomań — ulezë ten paťaks; ulindeŕaj od ćora — ulezë ten mirdeks!”

Koda isťa merś, ćoraś liś nudej-bulosto i maksïnze panaronzo. Orčaś tejterś i tuśt kavonest tejterśt kudos. Tejterś simdize, andïze ćorańt i meri tenzë: „Nej aźo teťanen, vešť kectënzë tev. Son karmi esnët andomo, simdeme — iľa jarca-simť; mert: mon sïn tezë avoľ jarcamo, simme — robutamo”.

Ćoraś molś i meri: „Śuk, śuk, pokšťaj! Mon sïn tent robutamo, kodamo tev ten maksat?”

Aťaś meri: „Ladna koli sït, jakamo tarka ezit tejt. — Mon uš kučiksëlin kisët! A jarcat li mezdejak — čej peket vačś!”

Ćoraś meri: „Mon sïn avoľ jarcamo-simme — robutamo, — tuka ten tev!”

Aťaś meri: „Molodec! Nej tevem araś. Sak čokšnë, jovtan tent tev!”

Ćoraś veľavć i tuś tejterent kudos. Koda čizë čopotec, molś aťasten teven kevsteme.

— Tuka, pokšťaj, tev!

— Maksan! — meri aťaś: — uli moń komś deśatina virem, aźo se virent valśkes koŕonom targik, sokik, izïk, vitt tovźuro, tovźuroś kenerezë, nuik, pivsïk, jažavtïk, kšeks panik, kaštoc kajsik, valśke tarksik, sipť ve kše-kočom i pŕa pezën putïk. Kše činesten mon syrgozezan!

Ćoraś veľavć i tuś tejterent kudos. Sonś kuva moli avardi. Tejterś meri: „Mejś avarďat?”

— Teťat velt pokš tev makś. Son monen zńardo-jak a tejevi!

— Kodamo?

— Uli komś deśatina virzë. Se virent valśkes koŕonom targams, modańt sokams, izams, tovźuro videms, tovźuroś kenerezë, nujems, pivsëms, jažavtoms, kšeks panems, kaštoc kajsems, valśke tarksems, ve kše-kočom sindems i pŕa pezënzë putoms. Kše činesten son sïrgozezë!

Tejterś meri: „Iľa meľavt, mať, udok vaľkes. Te tevś moń!”

Ćoraś mać.

Koda sundergać, lisś tejterś kustima pes, targize ašo paćanzo, kolmo jonov avuldaś esnënzë i meri: „Teťań urenzë, vardonzo! sado monen pomoces!”

Promśt perkanzo vidima nevidima lomať. Tejterś meri tenst: „Teťań uli komś deśatina virezë; aźodo se virent targink koŕonom, modańt sokink, izïnk, tovźurodo vidink, tovźuroś kenerezë, nuink, pivsïnk, jažavtïnk, kšeks panink valśkes, tarksink, a ve kše tosk kaštomosten kadodo!”

Valśke sťaś ćoraś. Tejterś meri tenzë: „Aźo, kaštoc kadovś ve kše, targik, sindik šačk dï teťań pŕa pes putïk!”

Ćoraś molś, targize kšent kaštocto, sindize šačk i aťańt pŕa pes putïze.

Aťaś sïrgojś, kolmo rast kše činesten kešńaś i meri: „Vot tak molodec, ćoram! Mon mudŕonojan-mudŕonojan, a ton sede-jak mudŕonojat! Aźo mať, čokšnës tent tev a uli. Čokšnë sak ošťo ve tev maksan!”

Ćoraś veľavć i tuś tejterśt kudos. Tejterś andïze, simdize i ojmseme mactize. Koda čopotec čizë, tejterś meri: „Sťak, aźo teťanen teven kevsteme!”

Ćoraś molś aťasten dï meri: „Tuka, pokšťaj, tev!”

— Maksan! — meri aťaś: — aźo venzë pačk esin krilća pestë esin cerkuvas tejt kšnïn sëd. Sëdent kavto pelga ulest sadumaŕ čuvt. Valśkes sadumartne kenerest. Erva čuvto pŕaso morast śakoj ticat-narmuť. Valśkes pečk šačk kolmo sadumaŕt i pŕa pezën putït. Umaŕ činesten mon syrgozezan! Te a tejevindeŕaj tent — pŕat keŕasa!

Ćoraś veľavć i tuś tejterent kudos. Sonś kuva moli — avardi.

— Mejś avarďat? — kevksni tejterś.

— Teťat velt pokš tev makś. A tejevindeŕaj — meri — pŕat keŕasa!

— Kodamo tent makś tevent?

— Vana kodamo: venzë pačk esinzë kustima pestë, esinzë cerkuvas kšnin sëd karmavś tejme. Sëdent kavto pelga sadumaŕ čuvt ulest. Sadumartne valśkes kenerest. Čuvtnën pŕaso śakoj ticat-narmuť morast. Valśke kolmo sadumaŕt pečkems i teťať pŕa pes putoms. Sadumaŕ činesten son sïrgozezë.

Tejterś meri: „Iľa meľavt, mať, udok valśkes: te tevś moń!”

Sundirgać. Tejterś liś kustima lanks. Avoldaś kolmo rast ašo paćasonzo dï meri: „Teťań urenzë, vardonzo, sado monen pomoces!”

Promśt perkanzo vidima-nevidima lomať i merit: „Mejś terdimiź!”

— Robuta uli! — meri tejterś: — aźdo, venzë pačk teťań kustima pestë teťań cerkuvasten tejede kšnin sëd. Kavto pelganzo putodo sadumaŕ čuvt. Valśkes kenerest sadumaŕt. Čuvtnën pŕaso śakoj narmuť morast!

Valśke sťavtïze ćorańt i meri tenzë:

— Aźo, seśt kolmo sadumaŕt, pečkit šačk i putït teťań pŕa pes, tonś mekev sak monen.

Ćoraś tejś, koda tenzë merś tejterś. Tejterś makś tenzë molotka i pŕavtomo eske i meri tenzë: „Aźo, teťań kustima pesë uli vaŕa, se vaŕasten čavt te eskesënt, — teťam sïrgozi!”

Sïrgojś aťaś, kolmo rast kešńaś sadumaŕ činesten i meri: „Nu, molodec, ćoram! aźo nej čokšnës ojmsek. Čokšnë sak, ošťo ve tev maksan tent.”

Čopotec čizë. Tejterś sťavtïze i meri: „Aźo teťanen, kevśt tev!”

Molś ćoraś i meri: „Tuka, pokšťaj, tev!”

— Maksan! — meri: — Maksan! karco uli sisem ijesë ajgorom, aźo tonavtïk laste artneme!

Ćoraś veľavć i tuś tejtersten. Kuva jutï morï.

Tejterś kevstize: „Mejś mik morat?”

— Teťat pek šoždïne tevśt makś, seks moran!

— Mezen tev tent makś?

— Karco uli sisem ijesë ajgorzo — sen laste artneme tonavtoma merś!

— Eh, durak, — meri tejterś: — te samoj staka tevś. Teťam sonś pŕanzo ajgorks tejsazo i pekstasazo sisem kšin kenkš ekšes. Aźo sede kurok tejevť sisem pondoń molutka, dï sisem kšnin iľovt, parïnet ulest. Monś ajgorśt tonavca, — tońt son sëvďanzat!”

Ćoraś tejevć sisem pondoń molutka i sisem kšnin iľovt. Tejterś avoldaś paćasonzo i tejevś ćoraks. Sainze molotkańt, iľovtnën i molś kardońt ikelev. Vačkoć sisem pondoń molotkasońt, ve kenkšeś jažavś, a kototnen sonś ajgorś poctońt jažinze i liś karctońt. Tejterś kundïze, panctos i ozaś laste langozonzo. Kepetect kavonest menel jožos. Tejterś sisem pondoń molutkasońt maštï i maštï ajgorońt pŕa langa. Siześ ajgorś, valkś mastorov. Tejterś śulmize palmańc dï davaj esnënzë kšnin iľovtnesë keŕamo. Keŕaś, keŕaś — iľovtnë-jak vese majšť. Iľov petnen ecinze ajgorśt sudo vaŕas i karc tarkazonzo pekstïze. Saś kudov i meri ćoranten: „Aźo teťanen, kevśt ošťo tev.”

Ćoraś molś aťasten i meri: „Pokšťaj, tuka tev!”

Aťaś madeź kašlankso — sëredi. Son meri ćorasten: „Tev tent boľše a uli. Vandï sado viška tejteren maro — venčatadïź, — tïn vejsë robotatado sonzë marto.”

Ćoraś veľavć i tuś tejterent kudos. Opet, kuva jutï, morï, — ni tenzë maksït!

Tejterś kevstize: „Ton mejś tago morat?”

— Mejś a moran, valśke teťat venčasamiź!

— Avoľ venčamo — valśke teťam kavonek pŕanok keŕasïnze. Aďa sede kurok orgotťanok!

Tejterś selkś ve selge ezem pŕas, omboce selge selkś kudo kunškas, kolmoce selge selkś kenkš porovt lanks. Pekstïź kudośt kľoćkas dï orgoćt kavonest.

Valśke sťaś aťaś i meri: „Aźdo terdink ćorańt viška tejteren maro venčamo!”

Molśt kenkš udalov i merit: „Aďado, teťank terdidiź venčamo!”
Ezem pŕaso selgeś pškać tenst: „Ošťo anśak sťatanok udomsto!”

Molśt aťasten i merit: „Anśak stit ošťo udomsto!”

Alamos ašteź, aťaś tago kučinze: „Aźdo, terdink venčamo, nej uš kenerct čej!”

Kijaks kunčkaso selgeś pškać karšost: „Orčatanok dï molďanok!”

Molśt aťasten i merit: „Orčit dï sït!”

Aťaś tago učoś alamos i meri: „Aźdo, merede tenst, sede kurok sast!”

Kenkš porovt lankso selgeś pškać karšost: „Sovado, min anoktanok!”

Panžiź kenkšeśt — kijak araś — čavo kudoś. Jovtaśt aťasten.

Aťaś meri: „Aźdo nejke melgast pańme. Meze ki lanksto a mujďado — tuink monen!”

Tuśt melgast pańme.

A ćoraś tejterśt marto čiit i čiit kudov.

Tejterś meri ćorasten: „Mať modaśt lanks, kulconek, a maŕat-li mezejak?”

Ćoraś mać, kulsoneś i mezejak eź maŕak!

Mać sonś tejterś, kulconeś i meri: „Melganok panit, kurok uš sasasamiź. Mon veľavtan sïre skalks, ton sïre-sïre pastuhoks. Karmit esnët kevstneme — ezit nej li jutamodo ćorat-tejtert, mert: nein — jutaśt, koda te skalś ošťo ijen vaz ulneś, a moń anśak sisemelt ijen, sestë jutaśt vakskanok od ćora dï od tejter. Mejle kevsťadïź: umok a umok vanat tesë? Ton mert: śado ije uli, koda vanan.” I tejevś tejterś sïre skalks, ćoraś sïre-sïre pastuhoks. Skalś jarcï lugado, pastuhś ašti vaksnënzë — odižanzo lïndat i nolgozo čudi.

Pačkoćt vaksozost melgast panićatne i kevstiź pastuhśt: „Eśt juta-li vakskat od ćora dï od tejter?”
— Jutaśt! — meri pastuhś: — koda te skalś ulneś ve ijesë vaz, a moń anśak sisemelt ijen.

— Umok ton vanat tesë te skalśt esnë?

— Śado ije uli, koda vanan!

— Nu, minek anśak iśak orgoćt! — merśt melgast panićatne i murdaśt mekev kudov.

Tejterś i ćoraś veľavćt mekev lomańks i tago tuśt čijeme.

Saśt kučozetne aťasten i merit: „Eznek mujt, mukšnïnek anśak ve sïre skal, — sïre-sïre pastuh vanï esnënzë — odižanzo lïndat i nolgozo čudi!

Min kevstlinek pastuhś: eśt jutak-li vakskanzo od ćora dï od tejter. Son merś jutaśt, koda te skalś ulneś ve ijesë vaz, a moń anśak sisemelt ijen, son skalśt esnë vanï uš śado ije.” Aťaś meri: „Eh, durakt, durakt! Net samoj sïn ulneśt, — skalś tejterem ulneś, pastuhś — ćoraś. Aźdo nejke tago melgast pańme i meze mujďado ki lankstońt — tuink monen!”

Sïn tago tuśt.

Tejterś meri ćorasten: „Mať, kulconek, — a maŕat-li mezejak!”

Ćoraś mać, kulsoneś i meri: „Mezejak a maŕavi.” Tejterś meri: „Nu-ka monś maďan, kulsońan.”

Mać i meri: „Tago panit melganok, avoľ vasolot uš, — nejke sasasamiź. Mon tejsa pŕam tašto cerkuvaks, tońt tejďan sïre popoks. Kevstťadïzdeŕaj melganok panićatne: eśt juta-li tija od ćora dï od tejter, ton mert: jutaśt, koda ne cerkuvatnen mon anśak stroilen ošťo, mon koda služan tesë kavto śatt ije uš uli.”

Pačkoćt panićatne. Sovaśt cerkuvasten — cerkuvaś čavo, — služi esnënzë anśak ve sïre-sïre pop: tašto koťol kadilazo, levšen kaŕkske vedmezë.
Panićatne kevstiź: „Eśt juta-li tija od ćora dï od tejter?”

— Jutaśt, — meri popś, — koda mon ne cerkuvatnesë anśak stroilen ošťo!

— Umok ton služat ne cerkuvatnesë?

— Kavto śatt ije uli, koda služan!

Panićatne veľavśt mekev i tuśt kudov. Tejterś i ćoraś veľavśt mekev lomańks i tuśt tago čijeme.

Aťaś kevstni panićatnesë: „Ja, mukšnïde mezejak?”

Sïn merit: „Mukšnïnek anśak ve kalado boka cerkuva — esnënzë služi sïre-sïre pop. Kevśtninek popśt — eśt juta-li vakskanzo od ćora dï od tejter. Son merś: jutaśt, koda ne cerkuvatnesë son stroil ošťo, a son cerkuvatnesë kavto śatt ije uli, koda služi.”

Aťaś meri: „Eh, durakt, durakt! Ne samoj sïn ulneśt, — cerkuvaś — tejterem, pop — ćoraś.

Tïnk lanks nať a meśt kemmeks, — moľan monś kundasïn!” Sťaś i varmaks tuś melgast.

Tejterś meri ćorasten: „Mať, kulconek, a maŕat-li mezejak!”

Ćoraś mać, kulconeś i meri: „Mezejak a maŕavi!”

— Nu-ka monś maďan! — meri tejterś.

Mać, sťaś i meri: „Teťam sonś melganok pani — nejke kundasamiź. Tońt tejďan erkeks, monś veľavtan kit-kalks.”

Teize ćorańt erkeks, sonś veľavć kit-kalks.

Pačkoć teťaś, kirńavć vecten i tejevś ščukaks i davaj kit-kalońt melga panceme. Anśak kundamo, kit-kalś sťavcïnze sardonzo i a nilevi tenzë. Panceś, panceś — siześ i meri tejtersten: „Uľt sisem ijet sukaks!” Sonś veľavć mekev i tuś kudov.
Erkeś veľavć mekev ćoraks, kaloś — sukaks, i tuśt kavonest tago jutamo.

Pačkoćt ćorańt vele pes. Sukaś meri: „Ton aźo kudov, mon tesk kaduvan. Moń teťam śudïmem sisem ijet kiskaks jakamo, no mon sisem čide mejle mekev tejterks veľavtan, — moľan sisem čide mejle tïnk kudos i venčatanok. Anśak vana meze tent meŕan: moľat ton kudov, — toso ulit tońt kavto sazorot. Vesemen palci, vese palci kudoso semijańt, viška sazorot iľak pala, — sonzë palasakdeŕaj — moń stuvcamak!”

Ćoraś tuś kudov, sukaś kadovś vele pes.

Saś ćoraś kudov. Vese raduvaśt ezënzë. Son vesemen palcinze, vesemen palcinze, esse palak anśak viška sazoronzo. Viška sazorśt mels aparo saize, karmaś avardeme dï meri: „Mejś, leľaj, moń eźmek pala, mezen aparońt mon tein tent?” Leľasten žaľ maŕavś sazorś. Son arsi eś pačkanzo: „Ara stuvca mon laďaź nim, — palasa sazorom.” Saize dï palïze. Kodak palïze — vese stuvtïnze meśt pŕanzo langa jutaśt; stuvtïze eśtenzë laďaź tejterśt-kak, kona marto aťaśt kectë orgoćt. Teťatne-avatne arceśt sonzë uŕvakstomo. Laďaśt tenzë tejter i samodo mejle sisemece čistënt tejśt svaďba. Ozavtïź odirvatnen-sodamotnen ezem-pŕas i karmaśt simme-jarcamo. Ćorańt marto saź tejterś veľavć guľkaks, livťaś ćorańt kardajs, valkś liśma uńavt pŕas i tejevś mekev mazï tejterks.

Molś ćorańt pokš sazorozo veden kandomo. Komaś liśmasten veden amolďamsto, neize tosto tejterśt sulejenzë i meri eś pačkanzo: „Kodamo mon mazïjan, dï parojan, dï karman veden kandomo.” Kainze vedratnen i tuś kudov vetteme.

Kudosońt kevstiź: „Ja, mejś ezit kant ved?” Tejterś meri: „Mazïjan, parojan dï karman veden kandomo!”
Molś veden kandomo viška sazorś. Sejak varčtaś liśmasten, neize tejterśt sulejenzë i meri: „Mazïjan, parojan dï karman veden kandomo!” Kainze vedranzo i tuś kudov sejak vedteme.

Kudosońt kevstiź: „Ja, ton mejś ezit kant ved?”

Sazorś meri: „Mazïjan, parojan dï karman veden kandomo!”

Molś sonś ćoraś veden kandomo. Varčtaś liśmasten, neize tejterśt sulejenzë i sodïze. Tejterś valkś liśma uńavt pŕastońt, kundaśt kette-kec ćorańt marto i sovaśt kudos. Kudosońt panize ezem-pŕasto odirvanzo, ozavtïze vaksozonzo sonsinzë marto saź tejterśt i karmaśt guľajamo. Mon-gak toso ulnin. Vinado-pijado simin.

Makar Evsevjev. Erźań jovkst // Purnïnze M.E. Evsevjev — Moskva: SSSR-en Narotnën centraľnoj izdatelstvaś, 1928