KEVGAŃA

Eŕasť-ajšť aťat babat kavonest. Uľneś sïnst apokške tejteŕnest. Lemzë Kevgańa. Babaś kuloś. Kadovsť aťasť marto tejteŕneś kavonest.

Tejteŕneś čistë meri teťanstëń: „Teťaj, od ava sajť! teťaj, od ava sajť!”

Sajś teťaś od ava. Od avanť uľneś sońsinzë tejteŕzë. Kevgańa uľneś tejteŕś ašo, mazï i sërej, od avań tejteŕś raužo, alkine dï a mazï. Kevgańa prevejeľ i eŕva mezeń tejme maštïľ. Od avań tejteŕś avoľ veľť prevejeľ i mezeńgak tejme a maštïľ. Od avaś sonsinzë tejteŕsënť večkiľ, Kevgańań a večkiľ. Kajsť tejteŕtne. Kevgańa meľga karmasť jakamo kudat, od avań tejteŕsť kijak a kevstni. Od avań meľs aparo. Sonenzë ohota sońsinzë tejteŕsť maksoms. Kodat kudat Kevgańań kevsteme a sïť, son livcazo tenst sońsinzë tejteŕsť. Kudaťne meriť: „Te avoľ Kevgańa, a eŕavi tenek!” — i tuiť.

Od avaś ikeleńde-jak pek eź karma Kevgańań večkeme. Son meri: „Sïńdeŕajť tago part kudat, mon laďasa tenst Kevgańań, a tarkazonzo ozavca mońsińzesť”.

Sasť kudat ikeleńde-jak part, śupavt. Od avaś livtize tenst Kevgańań, sońsinzë tejteŕsť esse nevť. Kudaťne ladiź Kevgańań i tusť kudov. Purnasť svaďba i sasť Kevgańań sajme. Od avaś naŕažize sońsinzë tejteŕsť Kevgańań rućaso-panarso, kopačize fataso i ozavtïze sodamonť vaks, a Kevgańań komavtïze kardajsë očko alov i meri tenzë: „Aštek tesë svaďbanť jutams, dï vanok, iľa lisť; lisińdeŕat, mon živstë a kattan”.

A uredevś maštïľ sarazoń keľs. Son liś kardajs i kulconï, mesť kortïť sarasnë.

Aťakšoś „kikiŕuku” seŕgeć: „Od avaś Kevgańań očko alov komavtïze, sodamonť vaks ozavtïze sońsinzë tejteŕsť!”

Uredevś sovaś kudos, štavtïze odiŕvanť pŕasto fatanť i meri: „Miń ladinek Kevgańań, te avoľ Kevgańa, — a eŕavi tenek!”

Mejle liś kardajs, kepedize očkonť i targize tosto Kevgańań.

Od avaś meri: „Koť sajsïnk Kevgańań, śo rovno son moń kectë a meni!”

Kudaťne ozavtïź Kevgańań sodamost vaks i tusť sede kurok kudov.

Eriť kudoso ije, eriť kavto. Kevgańa vesemeń meľs tuś: son i mazï, i prevej, i bojka. Šačtaś Kevgańa ćora i saize sonzë tošna teťanzo meľga. Čistë avaŕdi, miŕdenstënzë meri: „Aďa saimak teťań kudos! Aďa saimak teťań kudos!”

Kiľć miŕdeś lišme, ozavtïze Kevgańań ejkakšonzo marto i tusť Kevgańań teťanstëń. Eŕasť tesë či, kavto. Od avaś karmaś amazïstë langozost vanmo.

Redize teń miŕdeś i meri: „Aďa, Kevgańa, kudov, — od avaś amazïstë karmaś langozonok vanmo!”

Kiľdiź lišmest i tusť.

Jutasť peľ vajgeľbeška, maŕasïź, od avaś meľgast sejeri: „Kevgańa, Kevgańa! ejdeń šapkat stuvtïk!”

Kevgańa vačtaś udalov i tejevś guľkineks. Vačkodińze śolnonzo i tuś livťaź.

Kadovś miŕdeś ejkakšonť marto i karmaś avaŕdeme. Avaŕć, avaŕć, primetize se tarkanť, kosto vakstonzo livťaź tuś Kevgańa, saize ejkakšonť i tuś martonzo kudov.

Kudoso jovtlinze avanstëń, koda Kevgańa tuś vakstonzo. Avaś meri: „Iľa meľavt, ćoram! Uli vejke sodïća babine, son tonavcamiź, koda Kevgańań mekev veľavtoms”.

Moľś avaś se babinesteń i jovtlize tenzë, koda Kevgańań od avazo teize guľkaks i koda son livťaź tuś miŕdenzë vaksto.

Babineś meri: „Od avaś vedun, — avoľ goloj kecë eŕavoľ Kevgańań kectënzë sajmeks. Oznok paznëń ejkakšoś kadovś. Sonzë meľga Kevgańańgak mekev veľavcïnek. Aźo saik ejkakšonť se tarkasteń, kosto Kevgańa livťaź tuś i seŕgeť: „Kevgańa! Kevgańa! kiń ejkakšozo avaŕdi, seń sedejzë maŕasazo!” Son a kiŕdi, livti ejkakšonť vaks!”

Avaś saize ejkakšonť, moľś se tarkasteń, kosto livťaź tuś Kevgańa i seŕgeć: „Kevgańa! Kevgańa! kiń ejkakšozo avaŕdi, seń sedejzë maŕasazo!”

Libor… livťaś Kevgańa, valkś ejkakšonť vaks i meri: „Eh, avaj, kodamo aparo škasto sedejem sïrgavtïk: vejke paro lomań ki lanks peverć jamkst, miń jalgan marto anśak valgokšnïnek ne jamksnëń kočkseme, ton teŕdimek moń.” Poťavtïze sede kurok ejkakšonť, vačkodinze śovnonzo i tago livťaź tuś.

Omboće čistë avaś tago kandïze ejkakšońť se tarkasteń i seŕgeć Kevgańaneń. Kevgańa tago livťaś vaksozonzo i meri: „Eh, avaj, tago aparo škasto sedejem sïrgavtïk. Ve bojaroń kardajsë lamo tovźurot pevereź, mon jalgan maro anśak livťakšnïń kočksemest, — ton seŕgedimik!” Poťavtïze-teize ejkakšonť, tago livťaź tuś.

Avavtoś tago moľś sodïća babinesteń i kevstli esnënzë, koda Kevgańań kundams.

Babineś meri: „Vandï saik martot Kevgańań miŕdenzë-jak. Son tejezë ve jonov apokške tol, sońś kekšeze kozo-jak. Koda Kevgańa sï, ton meŕť tenzë: „Kevgańa, tesë kijak araś, kaiť guľkań odižat, ojmavtïk sedejeť ekšosteń, — poťavtïk paŕste ejkakšot.” Koda son kajasïńze guľkań odižanzo, ton purdï ožast — neť sonzë śovnonzo dï maksï sede kurok miŕdesteń, a son sede kurok kaińze tolsteń.”

Avavtoś tejś, koda tonavtïze, babineś. Kevgańa kaińze guľkań odižanzo i karmaś ejkakšosonť poťavtomo. Avavtoś sainze odižaťneń, purdïńze ožast i maksïńze ćorasteń. Ćoraś sede kurok kaińze tolsteń i pultïńze.

Kevgańa poťavtïze ejkakšonť i tuikskeľ livťamo. Tev, prï, arasť odižazanzo, tov prï, arasť i meri avavtosteń: „Eh, avaj, mejś ton isťa teiť moń marton? Kodat partoľť moń jalgan, koda miń eŕva tarkava livtliľnek, eŕva kodamo źornado jarcliľnek!” Se škane moľś vaksozonzo miŕdeś i meri tenzë: „Ja, Kevgańa! tonť guľkań odižaťneń nej uš kulovostkak keľmesť, — aďa kudov!”

Kevgańa meri: „Nu, tejems a meze, — maštïde tejme, aďado nej kudov”.

Tusť vese kudov, i čečemeń čis eriť i uli parodo neiť.

Makar Jevsevev. Erźań jovkst // Purnïńze M.Je. Jevsevev — Moskva: SSSR-eń Narotnëń ćentraľnoj izdateľstvaś, 1928