JAGA-BABA

Eŕaśt-ajšť aťat babat kavonest. Ulneśt synst kavto ejkakšost — ćorïne da tejterne. Babaś praś — kuloś. Kadovśt ejkakšnë sirotaks. Sïn čistë merit teťastën: „Teťaj, sajt od ava! teťaj, sajt od ava!” Teťaś meri: „Sajan, dï melezënk tujezë!”

— Tui — sajt!

Sajś teťaś od ava. Alamos eŕaś od avaś dï meri teťasten: „Jomavcït ejkakšot — eŕan martot, a jomavcït, a eŕan!”

Aťasten tejems a meze. Peštinze ejkakšnën zepest ksnavdo dï sainze virev. Uskinze vir kunčkas i meri tenst: „Aštede tïn tesë, mon moľan čuvto keŕan — med valtan.” Molś ve jonov, śulmaś čuvto pŕas kavto last i tuś kudov. Varmaś puvi, čuvto pŕaso lastnë kulst-kalst! vejs vačkodevit. Ejkakštnë maŕasïź lastnën dï merit: „Ono koso teťamok čuvto keri — med valtï!”

Učośt, učośt — eź sak teťast. Molśt teťast vešneme, koso son čuvto keri, med valtï. Vanït — čuvto pŕaso kavto last varmaso vejs vačkolevit. Karmaśt avardeme. Avarćt, avarćt — muśt tropine i tuśt se tropinevaśt, kov selmest neit, kov pilest marit.

Molśt, molśt, pačkoćt jaga-babań kudos. Kujśt potmars i karmaśt toso eŕamo. Kudo potmarsten kuźmestë praś ve ksnavost jaga-babań kaśkas; ksnavś kajś potolokońt pačk kudo potmarsten.

Jaga babaś čistë panil ojev pŕakat, a sonś madil ojmseme.

Jaga-baś matedevi, paťaś meri jalaksosten: „Jalakskem, tuka pŕat čavsisa!”

Jalaksoś madi elezënzë, paťaś karmi a čavseme i moramo: „Lip! lip! ve selmineś! lip! lip! ombocineś!” Lipadevit jalaksońt selmenzë i matedevi.

Paťaś valgi ksnavśt kuvalt jaga-babań kudosten, salï pŕaka i mekev kuzi kudo potmarsten. Sťavcazo jalaksońt i karmi esnënzë pŕakado andomo.

Jalaksoś meri: „Paťaj, kosto saik pŕakańt?” Paťaś meri: „Teťanok sakšnoś — kandïze!”

— Mejś, paťaj, moń ezimek sťavto, — mon-gak neevleja teťan! — I karmaś avardeme. Paťaś meri: „Il-avaŕt, jalakskem, tago sïndeŕaj teťanok, tońt-kak sťavttan!”

Omboce čistë paťaś tago meri: „Jalakskem, tuka pŕat čavsisa!”

Jalaksoś mać elezënzë; paťaś karmaś moramo: „Lip, lip, ve selmineś! lip, lip, ombocineś!”

Jalaksoś koninze selmenzë, a sonś eź matedevť.

Paťaś anśak karmaś jaga-babań kudos valgomo, jalaksoś panžinze selmenzë i meri:

— Paťaj, ton kov? — Mon-gak martot moľan!

Paťaś meri: „Mon moľan jaga-babanen pŕakań salamo!”

— Mon-gak moľan martot!

— Iľa jaka, jalakskem, — jaga-babaś kundasamiź!

— A kundasamiź! — Mon-gak moľan!

— Nu, aďa! anśak vanok, jalakskem, iľa šuma toso!

Valkśt kavonest ksnavśt kuvalt. Jaga-babaś udï kašlankso, pilgenzë polok lankso, ve kedezë kenkš porovt lankso, omboceś tomba lankso.

Jalaksoś neinze stolanksto ojevť pŕakatnen i rankstazevś: „Paťaj, vanta, zńaro pŕakatne stolanksońt!”

Jaga-babaś sïrgojś i meri: „Vana kit salcit moń pŕakadon!”

Kundïnze kavonest, pekstïnze koniks i karmaś esnëst andomo. Čistë kai tenst cela judma pešte tovt.

Alamos eŕaź, jaga-babaś meri tenst: „Nu-ka, ejden, tonginka suronk varineva, — varčatadïź, kujalgadïde eli ezide!”

Paťaś tonkś varineva ćokań-śuro. Jaga-babaś śotor! suskize. „U! ezde kujalgat ošťo, kalgodo syvelenk!”

Karmaś andomo esnëst sede-jak parste. Kavtoń-kavtoń judma karmaś pešte tovoń kajamo.

Kavto-kolmo čin jutaź jaga-babaś tago meri: „Nu-ka, nej tonginka, ejden, suronk — kujalgadïde, ezde!”

Paťaś tonkś varineva čev. Jaga-babaś śotor! suskize.

— U! Ezde kujalgat ošťo — a maštuvdado jarcams!

Jutaśt ošťo kavto-kolmo čit. Jaga-babaś tago meri tenst: „Nu-ka, ejden, tonginka suronk — kuide, ezde!”

Paťaś se škane matedevkšnëś. Jalaksoś saize dï tongize suronzo. Jaga-babaś pukštor suskize surśt i meri: „O! koda kujalgadïde! Nej maštuvdado sëvmeks!”

Uštïze-javavtïze kaštomonzo psistë. Tomba lanks anokstaś kše kojme; targinze konikstë ejkakštnën i meri paťasten: „Kirnevt-tapaŕavt dï ozak kojment lanks!”

Paťaś meri: „Babaj, a maštan, nevtik tonś, koda ozams!”

— Nu, ino ton, ćorïnem, ozak!

Se-jak meri: „Babaj, a maštan, — nevtik tonś, koda ozams!”

Jaga-babaś ozaś sonś kojment lanks, — pilgenzë kirninze-taparinze alonzo dï meri:

— Vana isťa ozado!

Paťaś saize kojment dï sede kurok jaga-babańt kaštomonten šikadize, kaštom kurgońt kšnin koćkirganso nežedize.

Jaga-babaś kaštocońt rangi: „Ejden, noldïmiź: kaśkaso kekšeź cela šakš pižen jarmakon — makssïn tenk!”

Paťaś meri: „Net isťakak minek ulit!”

— Kustim alo kalmaź cela kukšin sijań jarmakon! Netkak tïnk ulest — noldïmiź!

Paťaś meri: „Net isťakak minek ulit!”

— Vaľma pŕaso sïrnen surksom — se-jak tïnk ulezë — noldamiź!

Paťaś meri: „Isťakak minek uli!”

Jaga-babaś piś kaštocońt i kuloś. Ojzë kaštoctońt karmaś čuďme tomba lanks, tomba lankstońt — mastorov.

Paťaś sainze jarmaknën i tuś kudostońt. Ki lankso lec melezënzë — sïrnen surksoś stuvtovś i meri jalaksosten: „Ton aštek tesë — mon moľan sïrnen surksońt vaľma pŕasto sajsa!”

Jalaksoś meri: „Paťaj, mon moľan sajsa.”

Paťaś meri: „Aźo dï vanok! jaga-babań ojdent iľa nolčta!”

Jalaksoś molś, saize sïrnen surksońt vaľma pŕasto i arsi: „Mejś paťam eź mert jaga-babań ojdent nolčtamodo! Daj varčasa.”

Molś kaštomońt ikelev dï nolčtaś tombam lanksto jaga-babań ojdent. Nolčtaś i tejevś baranks! Tongize sïrnen surksońt rogazonzo i paraź tuś paťańt vaks: „Be! paťaj! be! paťaj!”

Paťaś meri tenzë: „Eh, jalakskem! merin ved iľa nolčta!”

Nu, tejems a meze. Tuśt kavonest kijava. Paťaś jutï ikelev, baranś melganzo.

Ponkś karčost bojar i meri: „Eh, kodamo mazï baranoś! Miik monen!”

Paťaś meri: „A mijsa! Kov mon moľan, son-gak marton moli!”

— A kov ton moľat?

— Kov selmen neit, kov pilen marit.

— Aďa monen eŕamo.

— Aďa, sajsamak tïk!

Bojarś ozavtïnze vaksozonzo i uskinze estenzë eŕamo.

Erit toso i erit.

Maŕaś estëdest se jaga-babańt tejterzë, konań sïn kaštotso pidiź i arceś synst jomavtomo.

Saś son se škane bojarsten, zńardo bojarś arasel kudoso i meri paťasten: „Aďa marton ekšeľamo!”

Paťaś mańavś — molś.

Kajsiź panarost i sovaśt vec. Jaga-babań tejterś kundïze paťańt, pongavś kirgazonzo kev i vajavtïze, sonś orčinze paťańt odižanzo i tuś tarkazonzo bojarsten. Bojarś sonzë ezize soda. Alamos ašteź jaga-babań tejterś meri bojarsten: „Davaj pečksïnek baranońt.”

Bojarś meri: „Davaj!” i karmaś pejelen čovamo, a sonś eś pačkanzo arsi: „Koda večkilse tejterś baranśt, a nej druk meri pečkemenzë. Mejś isťa son kežijavś langozonzo.”

Baranś neize bojarśt pejelen čovamodo, i čarkoć — sonzë pečkeme arsit. Molś bojarśt ikelev i meri: „Noldamak moń ostatka raz ved čireva jakamo.”

Bojarś meri: „aźo!” A sonś molś melganzo vantleme.

Saś baranś ved čirenten. Jaki ved čirevańt, avardi i seeri:

— Be, paťaj! be, paťaj!

Liśt paťaj, liśt paťaj!

Arsit jalaksot pečkemenzë!

Paťaś ved potmakstońt sergec karšonzo:

— Oh, jalakskem, ojminem!

A lisivan ved potmakstońt!

Kevś pokš śulmaź kirgazon!

Marinze synst bojarś. Kirnavć vecten i targize paťańt. Saś kudov, śulmsize jaga-babań tejterśt siseḿ ijesë ajgoroń pulos i panize ajgorśt dikoj steps, a paťańt saize estenzë niks.

Makar Evsevjev. Erźań jovkst // Purnïnze M.E. Evsevjev — Moskva: SSSR-en Narotnën centraľnoj izdatelstvaś, 1928